TP.HCM vừa công bố nền tảng chia sẻ dữ liệu tài nguyên và môi trường. Đây là kết quả của nỗ lực hoàn thành Cổng thông tin dữ liệu tài nguyên và môi trường TP.HCM vào năm 2021 và quá trình thử nghiệm với website: https://geoportal-stnmt.tphcm.gov.vn. Với cổng thông tin này, các cá nhân và tổ chức có thể tìm kiếm các dữ liệu cần thiết như: dữ liệu bản đồ nền địa lý thành phố, quy hoạch sử dụng đất... Dữ liệu là một loại tài nguyên đặc biệt bởi càng được sử dụng thì nó sẽ càng gia tăng giá trị. Tuy nhiên, điều này cũng đồng nghĩa với việc người hay cơ quan nắm giữ nguồn tài nguyên này có thể bị mất vai trò độc quyền của mình. Chính vì vậy, nền tảng chia sẻ dữ liệu tài nguyên môi trường còn là sự kiện đánh dấu bước chuyển quan trọng trong phá thế độc quyền dữ liệu đồng thời với cơ chế chia sẻ để vừa đảm bảo an toàn, vừa làm giàu thêm cho kho dữ liệu lớn. Đây cũng chính là bài toán mà TPHCM cần có lời giải sớm để sẵn sàng đưa 100% dịch vụ công trực tuyến và thiết yếu sẽ được TP.HCM đưa lên cổng dịch vụ công của thành phố cũng như hệ thống thông tin 1 cửa điện tử vào tháng 10 năm nay.
Cổng thông tin dữ liệu tài nguyên môi trường TP.HCM - Ảnh: Bích Thủy
Khái niệm kho dữ liệu tài nguyên môi trường có vẻ không mấy quen thuộc với người dân TP.HCM nhưng những ứng dụng được xây dựng từ việc khai thác nguồn tài nguyên này thì đã đi vào cuộc sống từ vài năm nay. Có thể kể ra đây ứng dụng Bản đồ thông tin giáo dục TP.HCM, mà chỉ với thao tác đơn giản, phụ huynh có thể xem thông tin và chọn trường học cho con của mình cho phù hợp với đường đi làm hay ở gần nhà cùng các dữ liệu về hiệu trưởng, tình trạng kiểm định, website, chương trình đào tạo... Hay người dân 1 số phường ở quận 7 đã có thể xin giấy phép xây dựng nhà ở thông qua phần mềm cấp phép xây dựng trực tuyến trên cổng thông tin điện tử của Quận, nhờ khả năng tra cứu thông tin quy hoạch; tra cứu các chỉ tiêu kiến trúc để xây dựng công trình. Tất cả những ứng dụng này được xây dựng từ việc kết hợp dữ liệu sẵn có của ngành giáo dục hay địa phương với dữ liệu quy hoạch mà ngành tài nguyên môi trường chia sẻ, để từ việc chỉ phục vụ cho cơ quan quản lý, nó được mở rộng phạm vi phục vụ đến tận người dân. Và không chỉ có cho đi, khi kho dữ liệu này được chia sẻ để khai thác, sử dụng thông qua các ứng dụng, cũng là lúc, nguồn tài nguyên này được làm giàu thêm. Đơn cử như với việc phụ huynh sử dụng bản đồ thông tin giáo dục TP.HCM để tìm trường học cho con, thông qua những thông tin được nhập vào ứng dụng, ngành giáo dục có thể so sánh giữa mật độ học sinh và trường học để có quy hoạch xây dựng điểm trường hợp lý. Xa hơn nữa, nguồn dữ liệu này sẽ trở thành cơ sở để xây dựng mô hình tuyển sinh không theo địa giới hành chính như hiện nay.
Ảnh: Bích Thủy
Việc xây dựng kho dữ liệu lớn và công bố cổng dữ liệu mở đã được TP.HCM nỗ lực thực hiện nhiều năm nay. Tuy nhiên, để kho dữ liệu có thể đưa vào khai thác, phát huy hiệu quả thì không phải là chuyện đơn giản. Chính vì vậy, trước thông tin, 403 dịch vụ công trực tuyến và 25 dịch vụ công thiết yếu sẽ được đưa lên cổng dịch vụ công của TPHCM và hệ thống thông tin 1 cửa điện tử vào tháng 10 tới đây, tiến sĩ Huỳnh Nhật Nam, một chuyên gia về xây dựng và khai thác kho dữ liệu lớn, đánh giá, đây chính là một bước đột phá mà không phải thành phố nào cũng làm được. Theo tiến sĩ Huỳnh Nhật Nam, việc liên kết các bộ dữ liệu của các cơ quan khác nhau, đặc biệt là các sở ngành dọc là cực kỳ khó khăn. TP.HCM không chỉ làm được điều này mà còn có cách làm, có cơ chế cho phép người dân thực hiện những thủ tục trực tuyến 100% thì lợi ích tạo ra là không cần bàn cãi.
Tuy nhiên, cũng như các đô thị lớn trên thế giới, quá trình xây dựng đô thị thông minh tức ứng dụng khoa học dữ liệu và khai thác dữ liệu cho quản lý chỉ mới khoảng 1 thập niên gần đây, TP.HCM cũng phải đối mặt với bài toán khó khăn nhất: chia sẻ dữ liệu. Nếu chỉ xem việc chia sẻ dữ liệu làm mất đi vai trò của cá nhân hay đơn vị đang nắm giữ nguồn tài nguyên này, thì tình trạng “cát cứ” “xin cho” trong khai thác dữ liệu là không thể tránh khỏi. Đó là chưa kể, việc xây dựng kho dữ liệu cũng sẽ bị ảnh hưởng. Bởi thu thập dữ liệu chỉ thật sự hiệu quả khi dữ liệu ấy đủ để tìm ra lời giải cho những bài toán, những yêu cầu cụ thể. Trong khi việc thu thập dữ liệu lại bị hạn chế trong khuôn khổ của từng ngành, từng địa phương. Vòng luẩn quẩn này càng kéo dài thì hành trình chuyển đổi số hóa, hiện thực hóa chính quyền điện tử, tiến tới chính phủ điện tử cũng sẽ dài và khó khăn hơn.
Lời giải cho bài toán này, theo tiến sĩ Huỳnh Nhật Nam, chính là phải xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu một cách minh bạch “cần chia sẻ dữ liệu gì, với ai, như thế nào, trong giai đoạn nào, với điều kiện gì. Khi có những ràng buộc cụ thể thì việc chia sẻ dữ liệu có thể nó sẽ trở nên đơn giản hơn rất nhiều”. Mặt khác, để có thể vận hành có chế này TPHCM cần có định chế hoàn toàn mới. Dẫn dắt định chế này sẽ là vai trò của chief data officer, tức người đặt ra chiến lược, thực thi thu thập, quản lý, khai thác, chia sẻ dữ liệu của thành phố. Chief data officer sẽ không thuộc biên chế bất cứ sở ngành nào mà làm việc và báo cáo trực tiếp cho chủ tịch UBND thành phố. “Chỉ như vậy, thì họ mới có cơ chế để làm việc và hợp tác được với các sở ngành để tạo ra kho dữ liệu dùng chung của thành phố một cách hiệu quả. Đây cũng là định chế được đề xuất cho quốc gia để kho dữ liệu lớn của TPHCM cũng sẽ được kết nối, liên thông, khai thác và sử dụng hiệu quả với kho dữ liệu lớn quốc gia.
TPHCM hiện là 1 trong 4 địa phương được thí điểm xây dựng kho dữ liệu hộ tịch để sẵn sàng cho việc sử dụng hộ tịch điện tử thay thế hộ tịch giấy theo lộ trình vào năm 2023. Thành phố cũng đang trong tiến trình đóng góp vào kho dữ liệu dân cư do Bộ Công An chủ trì xây dựng. Khi hoàn thành cả 2 kho dữ liệu đặc biệt quan trọng này, đặc biệt là việc liên thông, kết nối, chia sẻ được thông suốt, thì không chỉ gần 10 triệu cư dân chính thức được hưởng lợi mà cả hơn 4 triệu người tạm trú tại thành phố để học tập, lao động cũng sẽ không còn phải tốn thời gian và công sức cho các thủ tục hành chính. Trên góc độ lớn hơn, việc quản lý, vận hành 1 siêu đô thị như TPHCM cũng sẽ thuận lợi, hiệu quả hơn rất nhiều./.
Nguồn: Bích Thủy/kenhcongdong.com
