Tuổi Trẻ có cuộc trao đổi với ông NGUYỄN VĂN YÊN - Phó trưởng Ban Nội chính Trung ương - về việc xử lý đại án liên quan Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, SCB.
Cuộc trao đổi diễn ra sau khi Viện KSND tối cao ban hành cáo trạng truy tố (sắp đưa ra xét xử bà Trương Mỹ Lan và đồng phạm tại TP.HCM).
Ông Yên nói đây là vụ án có tổ chức, điển hình xảy ra trong khối tư, nhiều về số tội danh, bị can, người có liên quan trong một vụ án; nhiều nhất về số tiền tham ô, số tiền đưa và nhận hối lộ, số tiền gây thiệt hại, thất thoát.
Đặc biệt cũng (nhiều) nhất về số tài sản có liên quan, số vật chứng đã bị phát hiện kê biên, phong tỏa, tạm giữ, số doanh nghiệp sân sau và số bị hại, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan, trong và ngoài nước đều có. Đây cũng là lần đầu tiên xử lý tội tham ô đối với chủ doanh nghiệp tư và đồng phạm ở nước ta.
Việc xử lý bà Trương Mỹ Lan và đồng phạm là lời răn đe, cảnh tỉnh "cả vùng, cả lĩnh vực". Đây là bài học không của riêng ai. Các doanh nghiệp, doanh nhân, nhất là các doanh nghiệp đồng sở hữu tổ chức tín dụng, cần xem đây là tấm gương để tự soi, tự sửa.
Phó trưởng Ban Nội chính Trung ương Nguyễn Văn Yên - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH
Ông NGUYỄN VĂN YÊN
Chủ doanh nghiệp tư nhân đầu tiên bị xử tội tham ô
* Thưa ông, Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi năm 2017 đã quy định tội tham ô không chỉ giới hạn ở khu vực công như trước đây, nhưng vì sao sau sáu năm luật ban hành, đến nay mới có chủ doanh nghiệp tư đầu tiên bị xử lý?
- Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi năm 2017 đã điều chỉnh đối với tội phạm tham nhũng trong khối tư. Tuy nhiên, khối tư chỉ bị xử lý về bốn tội danh: tham ô tài sản, nhận hối lộ, đưa hối lộ và môi giới hối lộ chứ không phải khối công có bao nhiêu tội danh và hành vi tham nhũng thì khối tư đều bị xử lý.
Từ khi Bộ luật Hình sự sửa đổi có hiệu lực đã xử lý nhiều vụ án tham nhũng ở khu vực tư về các tội đưa hối lộ, môi giới hối lộ nhưng chưa xử lý về tội tham ô. Do đó, có thể xem đây là lần đầu tiên xử lý về tội tham ô trong khối tư. Nguyên nhân là từ trước đến nay chưa phát hiện, chứ không phải đã phát hiện nhưng bỏ qua, không xử lý. Việc xử lý tội phạm này là bình thường, đúng pháp luật, không có ẩn ý, cá biệt gì.
* Với vụ việc này thì có khó khăn gì không, thưa ông?
- Khi xử lý tội phạm tham ô trong khối tư, còn có ý kiến băn khoăn vì cho rằng tiền của doanh nghiệp thì chủ doanh nghiệp muốn làm gì thì làm, muốn cho ai thì cho, không trốn thuế là được, tại sao Nhà nước lại xử lý?
Đây là vấn đề còn hạn chế trong nhận thức về tội phạm tham nhũng trong khối tư ở nước ta. Trên thế giới, nhiều nước đã xử lý tham nhũng trong khối tư từ lâu rồi. Khi chúng ta tiệm cận khoa học hình sự thế giới và trong bối cảnh hội nhập sâu rộng với kinh tế quốc tế thì việc đấu tranh, xử lý tội phạm tham nhũng trong khu vực tư là tất yếu.
Theo kết luận điều tra, bà Trương Mỹ Lan, chủ tịch Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, tuy không giữ chức danh chính thức tại SCB nhưng có đủ chứng cứ chứng minh bà Lan là cổ đông lớn và sở hữu trên 90% cổ phần; là người chi phối, lũng đoạn, chỉ đạo, điều hành toàn bộ hoạt động SCB với vai trò là người tổ chức, chủ mưu, cầm đầu.
Bà Trương Mỹ Lan đã dùng hết quyền, hết cách của mình thông qua nhiều con đường, cách thức để chuyển hơn 304.000 tỉ đồng trong một tổ chức tín dụng huy động từ nhiều nguồn thành tài sản cá nhân để tự mình định đoạt.
Hành vi này đã để lại hậu quả cho Nhà nước, cho nhân dân quá nặng nề. Hệ lụy của nó không chỉ giới hạn trong số tiền chiếm đoạt mà còn gây thiệt hại hàng trăm ngàn tỉ đồng, kéo theo không biết bao nhiêu con người bị xử lý hình sự, các quan hệ kinh tế, dân sự, kể cả bên thứ ba ngay tình cũng bị liên lụy.
Hiện tại, vụ án mới kết luận điều tra giai đoạn 1 nên vẫn còn có những câu hỏi đặt ra. Các cơ quan bảo vệ pháp luật đang tiếp tục điều tra để xử lý nghiêm minh nhiều hành vi phạm tội khác ở giai đoạn 2 như tội rửa tiền, lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua việc phát hành trái phiếu...
Tổng hợp: THÀNH CHUNG - Trình bày: N.KH.
Đại gia đứng sau các ngân hàng, cần cảnh báo gì?
* Qua vụ Vạn Thịnh Phát, câu chuyện đại gia đứng sau thao túng, chi phối các ngân hàng đã được đặt ra. Từ việc xử lý vụ án này, chúng ta có cảnh báo gì?
- Vấn đề này, Ban Chỉ đạo trung ương về phòng chống tham nhũng từng có cảnh báo. Từ năm 2015, Ban Chỉ đạo đã chỉ đạo kiểm tra chuyên đề về lĩnh vực tín dụng, ngân hàng, đưa ra 29 kiến nghị, yêu cầu cụ thể. Theo đó, tình hình khó khăn, vướng mắc và vi phạm, tội phạm trong lĩnh vực này đã đỡ đi rất nhiều. Tuy nhiên, để thay đổi và bảo đảm sự minh bạch, lành mạnh không thể một sớm một chiều.
Vụ Vạn Thịnh Phát là vụ án điển hình về tham ô trong khối tư và không chỉ dừng lại ở một hành vi tham ô mà còn kéo theo nhiều hành vi phạm tội khác rất nghiêm trọng. Việc xử lý bà Trương Mỹ Lan và đồng phạm là lời răn đe, cảnh tỉnh "cả vùng, cả lĩnh vực".
Đây là bài học không của riêng ai. Các doanh nghiệp, doanh nhân, nhất là các doanh nghiệp đồng sở hữu tổ chức tín dụng, cần xem đây là tấm gương để tự soi, tự sửa. Chưa sai thì cần có biện pháp phòng ngừa để đừng bao giờ sai, còn nếu đã lỡ thì chủ động khắc phục hậu quả. Đừng để phạm tội như Vạn Thịnh Phát, SCB sẽ bị xử lý nghiêm khắc theo pháp luật.
Tuy nhiên, việc xử lý doanh nghiệp và doanh nhân là câu chuyện bất đắc dĩ, có tội thì phải xử, tham nhũng, tiêu cực thì phải trừng trị, không ai thích thú bắt, giữ, giam người.
* Ông có thể nói thêm về chuyện "bất đắc dĩ"...
- Đảng, Nhà nước ta hết sức quan tâm, coi trọng sự đóng góp của doanh nghiệp, doanh nhân, nhà đầu tư trong và ngoài nước, luôn khuyến khích việc làm giàu chính đáng. Một trong những mục tiêu quan trọng của công tác phòng chống tham nhũng, tiêu cực là để tạo môi trường công khai, minh bạch, công bằng lành mạnh cho kinh tế - xã hội phát triển.
Về phía doanh nghiệp, tôi tin rằng không ai muốn mình vi phạm pháp luật. Việc xử lý doanh nghiệp, doanh nhân có tác động sâu rộng đến cộng đồng, nhất là người lao động, ảnh hưởng đến an sinh, xã hội và môi trường phát triển kinh tế, hội nhập quốc tế của đất nước. Vì vậy, xử lý tham nhũng trong khối tư là bất đắc dĩ, có tội thì phải xử.
Thực tế, khi xử lý một doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế, các cơ quan bảo vệ pháp luật đều có phương án xử lý phù hợp để tránh đổ vỡ, tăng thêm hậu quả xấu, xử lý tội phạm nhưng vẫn tạo điều kiện để doanh nghiệp sớm ổn định, phục hồi, tiếp tục phát triển. Không hình sự hóa quan hệ kinh tế và dân sự, không bới lông tìm vết để quy chụp, triệt tiêu sự năng động, sáng tạo, quyết tâm làm giàu chính đáng của doanh nghiệp, doanh nhân.
Nguồn: Ngọc Hà/tuoitre.vn
